5 april 2026, Amsterdam
Op de middag van 5 april 2026 verzamelden tientallen Oeigoeren, Tibetanen, Zuid-Mongolen en activisten uit Cantonia, Guangxi, Hongkong en andere regio's zich op de Dam in het hart van Amsterdam voor een herdenkingsbijeenkomst ter gelegenheid van de 36e verjaardag van de Barin Revolutie. De bijeenkomst werd georganiseerd door de Stichting Support Uyghurs, met als doel de nationale opstand te herdenken die op 5 april 1990 uitbrak in het dorp Barin, in Oost-Turkestan, en de internationale gemeenschap op te roepen aandacht te besteden aan de mensenrechtensituatie van Oeigoeren en andere door de Chinese overheid onderdrukte minderheden.
Historische achtergrond: De Barin-opstand van 36 jaar geleden
In de vroege ochtend van 5 april 1990 brak in Barin, in het district Akto, prefectuur Kizilsu nabij Kashgar in Oost-Turkestan, een volksopstand uit die de internationale gemeenschap schokte. Volgens de organisatoren kwamen aanvankelijk ongeveer 200 plaatselijke inwoners vreedzaam samen om te protesteren tegen een reeks hardvochtige maatregelen van de Chinese autoriteiten: gedwongen gezinsplanning, religieuze onderdrukking, grootschalige migratie van Han-Chinezen naar hun thuisland en een ondraaglijke belastingdruk. Het vreedzame protest werd echter vrijwel onmiddellijk met geweld onderdrukt.
Onder leiding van de Oeigoerse leider Zaydin Yusup hielden de opstandelingen de Chinese strijdkrachten 72 uur stand, waarbij gevechten plaatsvonden en gevangenen werden uitgewisseld. Naarmate meer mensen zich bij het verzet aansloten, stuurden de Chinese autoriteiten troepen, tanks en oorlogsvliegtuigen naar Barin om de opstand neer te slaan. Het verzet duurde zeven dagen en zeven nachten voordat het gewelddadig werd gebroken, waarbij grote aantallen burgers om het leven kwamen. Amnesty International publiceerde vervolgens een rapport van 92 pagina's waarin de repressie werd gedocumenteerd en veroordeeld, en riep de Chinese regering op haar mensenrechtenschendingen in Oost-Turkestan te beëindigen.
De bijeenkomst: Volkslied, toespraken en protest
De bijeenkomst opende in een plechtige sfeer. Abdurehim Gheni, voorzitter van de Stichting Support Uyghurs, leidde alle aanwezigen in een moment van stilstand terwijl het nationale volkslied van Oost-Turkestan, "De Mars van de Bevrijding," weerklonk. Vervolgens namen meerdere sprekers uit uiteenlopende achtergronden het woord.
In zijn toespraak verklaarde Abdurehim Gheni dat de Barin-opstand geen gewone opstand was, maar een plechtige verklaring van het Oeigoerse volk tegen onderdrukking. "Deze opstand riep naar de wereld: wij leven nog, en wij eisen onze vrijheid!" Hij voegde eraan toe dat de geest van Barin nog altijd brandt en dat de strijd van het Oeigoerse volk voor onafhankelijkheid niet zal ophouden totdat Oost-Turkestan vrij is.
Solidariteit over etnische grenzen heen: Tibetanen, Cantonezen, Guangxi-activisten en Mantsjoes
De bijeenkomst was niet alleen een Oeigoerse herdenking — zij bracht meerdere etnische groepen samen die streven naar zelfbeschikking onder Chinees bewind.
Tsering Jampa, voormalig uitvoerend directeur van de International Campaign for Tibet Europe en voorzitter van de Tibet Support Group Nederland, woonde de bijeenkomst bij en hield een toespraak. Zij is de eerste Tibetaan die de Orde van Oranje-Nassau heeft ontvangen, een onderscheiding van het Nederlandse Koningshuis. In haar betoog stelde zij dat de situatie van Tibet, Oost-Turkestan, Zuid-Mongolië, Hongkong en Cantonia in wezen dezelfde is — het resultaat van meer dan 70 jaar koloniale bezetting door de Volksrepubliek China. "De Volksrepubliek China bestaat grotendeels dankzij haar bezetting van Tibet, Oost-Turkestan, Zuid-Mongolië, Hongkong en Cantonia," zei zij. "China voert een stille oorlog tegen de vrijheid van godsdienst, taal, cultuur en meningsuiting van de bevolking van deze gebieden."
Tsering Jampa vestigde ook de aandacht op de Wet ter Bevordering van Etnische Eenheid en Vooruitgang in China, die op 12 maart van dit jaar door China werd aangenomen. Zij stelde dat deze wet in de praktijk vereist dat alle etnische minderheden in China assimileren in de Han-Chinese identiteit — Oeigoeren verbiedt hun eigen taal te spreken, de beoefening van het Tibetaans boeddhisme beperkt en de studie van de communistische partij-ideologie verplicht stelt. Ze waarschuwde haar Europese gehoor: "De Chinese transnationale repressie heeft al de Nederlandse bodem bereikt. Chinese agenten zijn hier aanwezig en bedreigen en intimideren actief Tibetanen, Oeigoeren en anderen. Grenzen betekenen niets voor de Volksrepubliek China. Uw vrijheid van vandaag is onze vrijheid."
Abulqasim Abdulaziz, voorzitter van de Educatie Vereniging Oost-Turkestan in Europa, bevestigde in zijn toespraak: "Een volk heeft het recht zijn identiteit te bewaren, vrij te leven en het lot van zijn eigen land te bepalen. Onze weg is de weg van de waarheid. Ons doel is een onafhankelijk Oost-Turkestan."
Wei Zhijian, activist voor de onafhankelijkheid van Guangxi, sprak als Han-Chinees en betoogde dat de Chinese Communistische Partij hetzelfde repressieve mes hanteert tegen democratiebewegingen, etnische minderheden en Han-Chinese dissidenten. "Vandaag bouwt het concentratiekampen en voert het etnische zuivering uit in Oost-Turkestan — morgen keert het dezelfde ketens tegen iedereen die weigert te knielen," zei hij, en riep alle volkeren op zich te verenigen tegen de eenpartijheerschappij van de CCP.
Feilong Liu, lid van de Cantonia Independence Party, sprak in het Nederlands namens de Cantoniese onafhankelijkheidsbeweging. Hij verwees naar een recent incident in maart waarbij bewoners van een dorp in Cantonia protesteerden tegen de geheime bouw van een crematorium vlakbij een school, en met politiegeweld werden geconfronteerd. Hij stelde dat de methoden van de CCP in Cantonia een directe afspiegeling zijn van die in Oost-Turkestan.
Jiang Hong, een Mantsjoe pro-democraat uit Harbin die in Nederland woont, sprak vanuit een historisch perspectief. Hij benadrukte dat de Barin-opstand niet slechts een herinnering uit het verleden is, maar een blijvende inspiratiebron voor allen die leven onder onderdrukking: "De moed om te spreken en te handelen voor rechtvaardigheid en waardigheid raakt nooit verouderd."
Visuele uitingen: Twee opvallende spandoeken
Bij de bijeenkomst werden twee opvallende spandoeken getoond.
Het eerste was een blauw spandoek van bijna tien meter lang. Bovenaan stond in rood en wit gedrukt: "'NEVER AGAIN' IS HAPPENING AGAIN IN EAST TURKESTAN (AKA XINJIANG) OCCUPIED BY CHINA." Via een combinatie van tekst en beelden documenteerde het spandoek stelselmatig beschuldigingen van massale surveillance, willekeurige detentie, marteling in interneringskampen, systematische dwangarbeid en seksueel geweld. Onderaan stond de oproep: "CHINA, STOP UYGHUR GENOCIDE!!"
Het tweede was een speciaal gemaakte kaart met de onafhankelijke naties van het Verre Oosten, naar verluidt gezamenlijk gemaakt door groepen jongeren in ballingschap met uiteenlopende politieke visies. De kaart was opgedragen aan Jacob Pang Jian, een politiek gevangene die momenteel om politieke redenen vastzit. De kaart staat symbool voor een openlijke afwijzing van autoritaire grenzen en een eerbetoon aan de onbuigzame geest van degenen die strijden voor vrijheid, en toont een Verre Oosten zonder centraal gezag, waar iedere regio volledige autonomie en onafhankelijkheid heeft bereikt.
Afsluiting van de bijeenkomst
Na de toespraken legden de organisatoren de vijfsterrenrode vlag van de CCP en een portret van Xi Jinping op de grond. Deelnemers trapten erop terwijl ze leuzen scandeerden als "Vrij Oost-Turkestan" en "Neer met de CCP-tirannie." De bijeenkomst eindigde vreedzaam met een groepsfoto.
De Stichting Support Uyghurs publiceerde een verklaring waarin stond dat de bijeenkomst bedoeld was om de internationale aandacht voor de situatie van Oeigoeren en andere onderdrukte gemeenschappen te handhaven, en om de Nederlandse en Europese regeringen, alsmede mensenrechtenorganisaties, op te roepen concrete maatregelen te nemen als reactie op de Chinese transnationale repressie.
Meer foto's:
